Το φθινόπωρο στη Ρόδο έρχεται κρυφά.

Πέρα από λίγες βροχές τίποτα δεν θυμίζει φθινόπωρο. Δεν υπάρχουν τα εντυπωσιακά τοπία του βορά με τις πορτοκαλοκίτρινες αποχρώσεις των δασών οξιάς και των άλλων φυλλοβόλων. Εδώ πρέπει να ψάξεις καλά και να χεις μάτια να το δεις. Μερικά φύλλα κουτσουπιάς και γραμυθιάς και μερικοί ώριμοι κατακόκκινοι καρποί βρυώνιας, κρυμένα σε μια γωνιά του κήπου μου...

Επί ασπαλάθων.

Τώρα που οι ασπάλαθοι βρίσκονται στο φόρτε της άνθησης τους, μου ήρθε στο νου το ποίημα "Επί ασπαλάθων" του Γιώργου Σεφέρη. Είναι το τελευταίο που έγραψε, σαν σήμερα, το 1971 λίγο πριν το θάνατό του.
Με ισχυρό τον συμβολισμό κατά της τυραννίας και με αναφορά κατ' ευθεία στην "Πολιτεία" του Πλάτωνα, επέφερε ένα ισχυρό πλήγμα κατά της δικτατορίας.
Ο ωραιότατος αυτός θάμνος, τώρα την άνοιξη, κοσμεί την ελληνική φύση με τα κίτρινα άνθη του. Τα ισχυρά αγκάθια του όμως προκαλούν επώδυνα τρυπήματα και η διάβαση ανάμεσα από ασπάλαθους είναι σχεδόν αδύνατη.
Αναλλοίωτη και η διατήρηση του ονόματος του στο πέρασμα των αιώνων. Δεν είναι εκπληκτικό?

Ήταν ωραίο το Σούνιο τη μέρα εκείνη του Ευαγγελισμού
πάλι με την άνοιξη.
Λιγοστά πράσινα φύλλα γύρω στις σκουριασμένες πέτρες
το κόκκινο χώμα και οι ασπάλαθοι
δείχνοντας έτοιμα τα μεγάλα τους βελόνια
και τους κίτρινους ανθούς.
Απόμερα οι αρχαίες κολόνες, χορδές μιας άρπας που αντηχούν ακόμη...
Γαλήνη
-Τι μπορεί να μου θύμισε τον Αρδιαίο εκείνον;
Μια λέξη στον Πλάτωνα θαρρώ,χαμένη στου μυαλού
τ' αυλάκια.
τ΄όνομα του κίτρινου θάμνου
δεν άλλαξε από κείνους τους καιρούς.
Το βράδυ βρήκα την περικοπή:
"τον έδεσαν χειροπόδαρα" μας λέει
"τον έριξαν χάμω και τον έγδαραν
τον έσυραν παράμερα τον καταξέσκισαν
απάνω στους αγκαθερούς ασπάλαθους
και πήγαν και τον πέταξαν στον Τάρταρο κουρέλι".
Έτσι στον κάτω κόσμο πλέρωνε τα κρίματά του
Ο Παμφύλιος ο Αρδιαίος ο πανάθλιος Τύραννος.

Γιώργος Σεφέρης 31 Μάρτη 1971

Φωτογραφίες: Πλατάνια 15 Μαρτίου 2008

Το δέντρο του Ιούδα.

Λέγεται πως το δέντρο στο οποίο κρεμάστηκε ο Ιούδας μετά την προδοσία του Ιησού ήτανε μια κουτσουπιά (Cercis siliquastrum). Πρόκειται για ένα μικρό δέντρο της Μεσογείου με χαρακτηριστική πλούσια ρόδινη ανθοφορία. Η άνθηση πραγματοποιείται λίγο πριν από τη βλάστηση των καρδιόσχημων φύλλων του, δίνοντας στο δέντρο ένα όμορφο ρόδινο χρώμα. Ο μύθος λέει ότι το δέντρο κοκκίνισε από ντροπή επειδή σχετίστηκε με τον προδότη. Από τότε, κάθε άνοιξη και χάρη στον Ιούδα, η κουτσουπιά στολίζει με την όμορφη παρουσία της τη φύση της Μεσογείου.
Στη Ρόδο υπάρχει σε άγρια μορφή σε λίγες μόνο τοποθεσίες και κυρίως στο βόρειο άκρο του νησιού. Παλιότερα πρέπει να ήτανε άφθονη μέσα στα δάση πλατύφυλλων (δρύες, γραμιθιές κ.α.) τα οποία έπεσαν θύματα των ανθρώπινων δραστηριοτήτων.
Τα τελευταία χρόνια η αισθητική αξία της κουτσουπιάς έχει αναγνωριστεί ξανά και φυτεύεται σε κήπους και δεντροστοιχίες.

Μια σπάνια ορχιδέα και η κακή της τύχη.

Μια φορά κι έναν καιρό, στα πυκνά δάση του Προφήτη Ηλία, φύτρωνε η σπάνια ορχιδέα Himantoglossum comperianum* (ιμαντόγλωσσο του Κομπέρ) που τώρα δεν υπάρχει πια.
Είναι μια ορχιδέα με ξεχωριστή εμφάνιση. Η γλώσσα (χείλος) του άνθους της, καταλήγει σε τρεις ιμάντες απ΄ όπου πήρε το όνομά της. Η τελευταία φορά που βρέθηκε στη Ρόδο ήτανε το 1988. Έκτοτε και παρά τις προσωπικές μου έρευνες αλλά και δεκάδων άλλων ερευνητών δεν έχει βρεθεί ξανά. Η απώλεια για τη χλωρίδα της Ρόδου ενός τόσο ωραίου και σπάνιου φυτού είναι μεγάλη.
Γιατί όμως εξαφανίστηκε απ΄το νησί μας? Όλα τα στοιχεία δείχνουν ότι η πέρα από κάθε λογική, ανεξέλεγκτη και παράνομη βόσκηση του Προφήτη Ηλία οδήγησε αυτό το φυτό στην εξαφάνιση.
Αυτή τη στιγμή το φυτό διατηρεί κάποιους μικρούς πληθυσμούς στην περιοχή Αγιάσου της Λέσβου. Επίσης υπάρχει σε πολύ μικρούς διάσπαρτους πληθυσμούς στη δυτική Ανατολία και στη χερσόνησο της Κριμαίας. Παντού είναι σπάνια και κινδυνεύει να εξαφανιστεί. Ιδιαίτερα στην Τουρκία η κατάσταση είναι πολύ κρίσιμη λόγω της συλλογής των βολβών της για την παρασκευή σαλεπιού**. Όπως αντιλαμβάνεστε, για κακή της τύχη, βρέθηκε να φυτρώνει σε χώρες όπου οι άνθρωποι καταστρέφουν τη φύση πριν καλά-καλά τη γνωρίσουν.
Τη φωτογραφία την τράβηξα το Μάιο του 2006 στο χωριό Kavak της επαρχίας Mugla της Τουρκίας. Για να τη βρω, χρειάστηκε μεγάλη προσπάθεια, πολύ υπομονή και μπόλικη τύχη.
Με βάση τα παραπάνω, δυο πράγματα έχω να σας πω.
Πρώτο, κάποιος επί τέλους να μαζέψει τα κατσίκια που κατατρώγουν το φυσικό μας πλούτο και δεύτερο, σταματήστε να πίνετε σαλέπι. Κάνει κακό στη χλωρίδα!

*Η παλαιότερη ονομασία της ήτανε Comperia comperiana.
** Το σαλέπι παρασκευάζεται από βολβούς ορχιδέων. Οι βολβοί πολλών ειδών ορχιδέων συλλέγονται, αποξηραίνονται και κονιορτοποιούνται. Κατόπιν η σκόνη βράζεται για να παρασκευαστεί το γνωστό ρόφημα. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση η συλλογή βολβών απαγορεύεται αυστηρά. Στην Τουρκία έχει δοθεί μια μικρή παράταση ώστε να απαγορεύσει την καταστροφική συλλογή βολβών.

Οι φωτογραφίες είναι πνευματική ιδιοκτησία του γράφοντος και απαγορεύεται η χρήση τους χωρίς τη γραπτή άδειά του.

Ορεινό Φεστιβάλ . Η επόμενη μέρα.

Δείτε τα αρνητικά αποτελέσματα του φεστιβάλ στο Blog "Σιγά! Η Πατριδα κοιμάται...

http://npatridakoimatai.blogspot.com/2008/03/blog-post.html

Εγώ ελπίζω να τη γλυτώσω!

Στην ασφάλεια των ψηλότερων βουνών της Ρόδου (μακριά από πάσης φύσεως φεστιβάλ), ανθίζει ο κρόκος Crocus biflorus. Πρόκειται για το ένα από τα δύο είδη κρόκων που υπάρχουν στο νησί μας. Όταν ο καιρός είναι συννεφιασμένος ή κατά τις νυχτερινές ώρες, κρατάει τα λουλούδια του κλειστά για να προστατέψει τα αναπαραγωγικά του όργανα από τις αντίξοες καιρικές συνθήκες του Φεβρουαρίου. Με το φως της ημέρας τα απλώνει σχηματίζοντας ένα αστέρι, επιδεικνύοντας τα λαμπερά του χρώματα στα έντομα για να τα προσελκύσει*.
Στη φωτογραφία οι εικονιζόμενοι κρόκοι έχουν αρχίσει να απλώνουν τα άνθη τους με το πρώτο φως της ημέρας.
Το συγγενικό καλλιεργούμενο είδος κρόκου Crocus sativus είναι το φυτό από το οποίο παράγεται το σαφράν. Το γνωστό ακριβό και "αριστοκρατικό" καρύκευμα.

*Η φωτογραφία στον τίτλο του ιστολόγιου απεικονίζει Crocus biflorus με ανοιχτά άνθη.

Πρ. Ηλίας Φεβρουάριος 2007

Οι φωτογραφίες είναι πνευματική ιδιοκτησία του γράφοντος και απαγορεύεται η χρήση τους χωρίς τη γραπτή άδειά του.

Είμαι μια κάτοικος του δάσους των Λαέρμων.

Με λένε Ophrys villosa, είμαι μια ορχιδέα και ζω στον Ίγκο. Αν καταφέρω να επιζήσω του τετραημέρου, θα έχετε νέα μου τη Δευτέρα!

Η φωτογραφία αφιερώνεται στους ανθρώπους που πιστεύουν ότι δάσος είναι τα δέντρα. Στην περίπτωσή τους, βλέπουν το δέντρο (δάσος) και χάνουν το δάσος (οικοσύστημα).
Σήμερα και με την ευκαιρία της έναρξης του φεστιβάλ, το απευθύνω κυρίως στους πάσης φύσεως αρμόδιους και δευτερευόντως στους διοργανωτές...



Οι φωτογραφίες είναι πνευματική ιδιοκτησία του γράφοντος και απαγορεύεται η χρήση τους χωρίς τη γραπτή άδειά του.

Κοντεύω να γίνω άνθρωπος

Πολλά έγραψα για το "περίφημο" ορεινό φεστιβάλ αλλοιώνοντας τη μορφή που ήθελα να έχει το ιστολόγιο μου. Το μαγάρισα με μπουλντόζες και "γουρούνες".
Τέρμα! Σ' όλα αυτά θα απαντήσω με τον τρόπο που ξέρω καλύτερα. Θ' απαντήσω μ' αυτά που με κάνουν να πλησιάσω στο σημείο για να πω, πως κοντεύω να γίνω ΑΝΘΡΩΠΟΣ. Να γίνω δηλαδή μέρος της φύσης ισότιμο, χωρίς "φυλετική" ανωτερότητα απέναντι της.

Τα πιο πολύχρωμα λουλούδια της ελληνικής φύσης οι ανεμώνες (Anemone coronaria), ανθίζουν μες το καταχείμωνο αψηφώντας του ανέμους που τις μαστιγώνουν. Μονάχα τον ήλιο ψάχνουν για να βρουν, στρεφόμενες πάντα προς το μέρος του. Να πάρουν το φως του και να τον πληρώσουν με λευκό, λιλά, ροζ και κόκκινο...

Ανατολική Ρόδος Ιανουάριος 2007

Οι φωτογραφίες είναι πνευματική ιδιοκτησία του γράφοντος και απαγορεύεται η χρήση τους χωρίς τη γραπτή άδειά του.

Ορεινό Φεστιβάλ. Οργή και φρίκη!

Σήμερα επισκέφτηκα την τοποθεσία Ίγκος όπου θα διεξαχθεί το 3ο "Ορεινό Φεστιβάλ". Παντού συνάντησα το απαίσιο πρόσωπο της καταστροφής. Μπουλντόζες, φορτηγά και άλλα βαριά οχήματα έχουν αρχίσει το έργο του "ευπρεπισμού" της περιοχής. Ξεριζωμένοι θάμνοι, ανασκαμμένα εδάφη, εκσκαφές λόφων. Αυτό είναι το οικολογικό πρόσωπο των διοργανωτών. Αισθάνθηκα Οργή και φρίκη. Αίσχος!!!
Κλείνω με μια λίγο πιο ευχάριστη νότα. Η ορχιδέα Orchis collina, υποψήφιο θύμα των νεόκοπων ¨οικολόγων". Θα επιβιώσει του εφιαλτικού τετραήμερου?

Οι φωτογραφίες είναι πνευματική ιδιοκτησία του γράφοντος και απαγορεύεται η χρήση τους χωρίς τη γραπτή άδειά του.

Το όνειρό σας ΔΕΝ θα γίνει δικός μας εφιάλτης!

Το λιβάδι που έγινε αλάνα (και είμαστε ακόμα στην πρώτη μέρα)

Οικολογικό μαγείρεμα και το μεγαλείο της πλαστικούρας.


Η νύχτα έγινε μέρα και το αίτημα των ζώων του δάσους έγινε αποδεκτό. Τώρα τα ελάφια και τα άλλα ζώα θα μπορούν να διαβάζουν και το βράδυ! (για τέσσερις νύχτες τουλάχιστον) Πολύ καινοτόμο έτσι?

Ο σύλλογος Ποντίων διδάσκει πυρρίχιο στην πανίδα του δάσους. (Ζητώ συγνώμη από τους συμπαθείς φίλους Ποντίους)



Έτερες οικολογικές δραστηριότητες στο λιβάδι και στο δάσος που δείχνουν καθαρά τον ορθό τρόπο προσέγγισης του συνειδητού πολίτη προς τη φύση. Όχι πεζοπορίες και αηδίες! Τζιπ, γουρούνες, και μηχανές να τα οργώσουμε όλα και να μη μείνει τίποτα όρθιο!
Άντε και στην κορυφή του Ολύμπου παιδιά! Σούζες στο θρόνο του Δία!

Σε συνέχεια των φωτογραφιών, παραθέτω αποσπάσματα από το «μανιφέστο» του συλλόγου που διοργανώνει το φεστιβάλ και δημοσιεύσεις στον ηλεκτρονικό τύπο.
«Ο Σύλλογος Ορεινού Φεστιβάλ Μουσικής και Εναλλακτικών Εκδηλώσεων είναι ένα σύλλογος μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα που διακρίνεται για την έντονη οικολογική (sic) και πολιτιστική ανησυχία του. Το αποτέλεσμα είναι να έχει ήδη στο ενεργητικό του - πλην άλλων - τη διοργάνωση του 1ο & 2ο Ορεινού Φεστιβάλ Μουσικής, το οποίο αποτελεί σημείο αναφοράς στα πολιτιστικά δρώμενα της Ρόδου και της Δωδ/νήσου γενικότερα, αλλά και την αφετηρία μιας νέας κατηγορίας πολιτιστικο-κοινωνικών εκδηλώσεων».

Επίσης διαβάζω.
«…να παρακολουθήσει επιδείξεις οχημάτων 4x4 και μηχανοκίνητων δίκυκλων σε ειδικά διαμορφωμένες πίστες, να κάνει περιηγήσεις στο δάσος με άλογα και την μοναδική ευκαιρία να δει την πανοραμική εικόνα της περιοχής (flying fox). (ιπτάμενη αλεπού γιατί οι επίγειες πήραν των ομματιών τους προσθέτω εγώ)

επίσης
«…Στόχος του συλλόγου μας είναι να φέρουμε όσο το δυνατόν περισσότερο κόσμο κοντά στην φύση (sic) και να απολαύσει κάτι που ήδη του ανήκει (sic) χωρίς….»

αλλού παρακάτω
«Το σημαντικότερο όμως όλων είναι ότι, όλοι οι συντελεστές του Ορεινού Φεστιβάλ Μουσικής διοργανώνουν το Φεστιβάλ έχοντας ως γνώμονα την ασφάλεια του κοινού και την προστασία (sic) του δάσους»

Φίλοι του ορεινού φεστιβάλ! Το "όνειρό" σας δεν θα γίνει δικός μας εφιάλτης. Δεν θα το επιτρέψουμε!

Οι παρούσες φωτογραφίες δεν ανήκουν στον γράφοντα και δεν αποτελούν πνευματική του ιδιοκτησία.
Όλο το σετ των φωτογραφιών θα το βρείτε εδώ: http://www.rhodes.com.gr/greek/modules.php?name=News&file=article&sid=846

Ο «οικολογικός» βιασμός της φύσης ή αλλιώς το Ορεινό Φεστιβάλ

Αυτή τη φορά δεν έχει φωτογραφίες αλλά σκέτη γκρίνια (δικαιολογημένη)
Είναι σημείο των καιρών. Βαφτίζονται οικολογικά, έργα και πράξεις των ανθρώπων που βιάζουν κατάφορα το περιβάλλον.
Ο Σουφλίας διατείνεται ότι η εκτροπή του Αχελώου είναι έργο βαθιά οικολογικό κι ας έχουν γνωμοδοτήσει για το αντίθετο περιβαλλοντικές οργανώσεις, το σύνολο σχεδόν των επιστημόνων και το Συμβούλιο της Επικρατείας.
Ο G. W. Bush ισχυρίζεται ότι νοιάζεται για το περιβάλλον κι ας έχει γράψει στα παλαιοτέρα των υποδημάτων του τις διεθνείς συνθήκες για μείωση της μόλυνσης του πλανήτη.
Ας έρθουμε στα δικά μας τώρα. Τα δύο τελευταία χρόνια διοργανώθηκαν στη Ρόδο τα «οικολογικά» Ορεινά Φεστιβάλ (1^ο και 2^ο) και φέτος ετοιμάζεται το τρίτο. Οι εκδηλώσεις πραγματοποιούνται στη θέση Ίγκος της περιοχής των Λαέρμων.
Η εν λόγω περιοχή βρίσκεται στο κέντρο του μεγαλύτερου σε έκταση (70.000 χιλ. στρέμματα) εναπομείναντος δάσους του νησιού. Στη περιοχή υπάρχει ο μεγαλύτερος άγριος πληθυσμός του ελαφιού Dama Dama. Επίσης λόγω της πυκνότητας του δάσους που είναι σχεδόν παρθένο από ανθρώπινη δραστηριότητα, υπάρχει πολύ μεγάλος αριθμός ειδών χλωρίδας και πανίδας του νησιού. Κάποια απ’ αυτά είναι είτε σπάνια είτε ενδημικά. Μέσα λοιπόν σ’ αυτό το παρθένο περιβάλλον το φεστιβάλ προσελκύει μερικές χιλιάδες άτομα (15.000 καυχιόνται οι διοργανωτές) με ενοχλητικές για το περιβάλλον δραστηριότητες.
Περιγράφω μερικές:
-Η παρουσία και μόνο τόσων πολλών ανθρώπων «τρομοκρατεί» όλα τα είδη της πανίδας. Ελάφια, άλλα θηλαστικά, πουλιά κ.α. περνούν ένα εφιαλτικό τετραήμερο σε μια πολύ ευαίσθητη για την αναπαραγωγική τους περίοδο εποχή.
-Η χρήση συστημάτων ήχου μεγάλης ισχύος και ισχυρού φωτισμού επιτείνει τα παραπάνω στο πολλαπλάσιο.
-Η προσπέλαση εκατοντάδων οχημάτων από πυκνά δασωμένες περιοχές προκαλεί ενόχληση στην πανίδα κατά μήκος των πολλών χιλιομέτρων διαδρομής.
-Η χλωρίδα «υποφέρει» από τη καταπάτηση του εδάφους από τους χιλιάδες επισκέπτες και την κατά τα άλλα «ρομαντική» κοπή των λουλουδιών, στην πιο κρίσιμη περίοδο της βλάστησης και της άνθησης.
-Η χρήση μηχανοκίνητων μέσων (μηχανές, «γουρούνες», τζιπ 4Χ4 μέχρι και γερανοφόρα οχήματα) επιφέρουν ανεπανόρθωτες ζημιές στα εδάφη εκτοπίζοντας οριστικά τη χλωρίδα και την πανίδα.
Δεν θα εισέλθω σε περισσότερες λεπτομέρειες για να μην μακρηγορώ αφού τα παραπάνω είναι πιστεύω αρκετά να πείσουν ένα λογικά σκεπτόμενο πολίτη για τα προβλήματα που δημιουργεί μια τέτοια μαζική δραστηριότητα.

Έχοντας καλή πρόθεση θα συμβούλευα τους συμπολίτες διοργανωτές να αλλάξουν προσανατολισμό να αναθεωρήσουν τις αίολες απόψεις τους περί οικολογίας και να σκεφτούν τη ζημιά που προκαλούν στο φυσικό περιβάλλον με τις ενέργειές τους. Επίσης να αναλογιστούν ποιο πρότυπο διαμορφώνουν στη νεολαία του νησιού για τον τρόπο προσέγγισης μιας ευαίσθητης φυσικής περιοχής.
Το πρότυπο που προτείνετε φίλοι συμπολίτες είναι αυτό της εισβολής. Οι φυσικές περιοχές «θέλουν» τον άνθρωπο επισκέπτη και παρατηρητή. Δε «θέλουν» και δε «χρειάζονται» ορδές εισβολέων.
Για να μη κατηγορηθώ για στείρο αρνητισμό και επειδή δε διαφωνώ με το πολιτιστικό μέρος των εκδηλώσεων, αντιπροτείνω να διοργανώνονται τα ορεινά φεστιβάλ στον ήδη εδώ και πολλές δεκαετίες διαμορφωμένο χώρο του Αγ. Σουλά ή άλλο ανάλογο χώρο στη Νότια Ρόδο. Εκεί η φύση λίγο-πολύ έχει «εξοικειωθεί» με την ανθρώπινη δραστηριότητα και η ζημιά στο περιβάλλον θα είναι πολύ μικρότερη.

Τώρα αν διαφωνείτε, επιμένετε και θέλετε να μετατρέψετε σε πανηγυρότοπο μια από τις πιο ευαίσθητες οικολογικά περιοχές του νησιού, να ξέρετε ότι θα βρείτε πολλούς συμπολίτες σας αντιμέτωπους.

Ένα όμορφο και φαινομενικά αθώο φυτό

Η Oxalis pes-caprae, οξαλίδα ή ξυνιά ή ξυνίθρα είναι ένας εισβολέας που κατάγεται από τη Νότια Αφρική. Εισήχθη αρχικά – άγνωστο πως- το 1850 στη Μάλτα και μέσα σε λιγότερο από ένα αιώνα, κατέκλισε ολόκληρη την περιοχή της Μεσογείου. Αργότερα έγινε το ίδιο στις ανάλογου κλίματος περιοχές της Β. Αμερικής και της Αυστραλίας.Έχει αποδειχτεί «σκληρό καρύδι» και είναι σχεδόν αδύνατο να καταπολεμηθεί. Άπαξ και εισβάλει σε ένα αγρό είναι πρακτικά αδύνατο να απομακρυνθεί.
Αλλά γιατί να γίνει αυτό? Είναι τόσο όμορφο φυτό!
Πράγματι νωρίς την άνοιξη σχηματίζει ωραίους κιτρινοπράσινους τάπητες και στολίζει τους ελαιώνες και τους αγρούς. Έχω ακούσει ότι οι δορυφορικές φωτογραφίες της Κρήτης έχουν μια κιτρινωπή χροιά λόγω της τρομερά μεγάλης εξάπλωσης του φυτού.
Πίσω όμως απ’ τη φαινομενικά ειδυλλιακή εικόνα κρύβονται μερικά σοβαρά προβλήματα.
Σύμφωνα με μελέτη του πατριώτη μας Παναγιώτη Ντάλια (Τμήμα Περιβάλλοντος, Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Πέτσικος Μ. και Ντάλιας Π.) βρέθηκαν τα εξής ενδιαφέροντα στοιχεία:
- Μειώνει τη βιοποικιλότητας της χλωρίδας των αγρών. Η οξαλίδα δηλαδή εκτοπίζει την τοπική χλωρίδα.
- Μειώνει στο ένα τρίτο τη βιομάζα που παράγεται από τα φυτά στο έδαφος με αποτέλεσμα να μειώνει δραστικά τη φυσική λίπανση
Πέρα απ’ αυτά η οξαλίδα όταν καταναλωθεί σε μεγάλες ποσότητες είναι τοξική για τον άνθρωπο και τα ζώα (οξαλικό οξύ) και επίσης είναι υπαίτια για τη δημιουργία πέτρας στα νεφρά.
Η περίπτωση αυτή ένα καλό παράδειγμα των βλαβών που μπορεί να φέρει ο άνθρωπος με την εκούσια ή ακούσια εισαγωγή ξένων οργανισμών στα οικοσυστήματα. Είμαστε τυχεροί που οι συνέπειες από την εισβολή της οξαλίδας είναι σχετικά ήπιες. Τι μπορεί να συμβεί από την εισβολή ενός άλλου οργανισμού? Οι συνέπειες θα μπορούσαν να είναι τεράστιες και μη αναστρέψιμες.

Όταν ήμουν μικρός υπήρχε η συνήθεια να μασουλάμε τους βλαστούς από τις οξαλίδες που έχουν μια ευχάριστα ξινούτσικη γεύση. Κανένας δεν μας είχε προειδοποιήσει για τον κίνδυνο. Ευτυχώς που δεν ήταν για «χόρταση» και τις καταναλώναμε σε μικρές ποσότητες.

Οι φωτογραφίες είναι πνευματική ιδιοκτησία του γράφοντος και απαγορεύεται η χρήση τους χωρίς τη γραπτή άδειά του.

Η μητέρα όλων των λουλουδιών.

Η Paeonia rhodia (παιώνια της Ρόδου), πηγουνιά στη ροδίτικη ντοπιολαλιά, είναι αναμφισβήτητα το πιο εντυπωσιακό ενδημικό λουλούδι της πλούσιας χλωρίδας του νησιού. Στολίζει με την παρουσία της τα δάση κυρίως του Πρ. Ηλία και του ποταμού Λουτάνη. Προτιμά σκιερά μέρη με βόρειο προσανατολισμό κάτω από πεύκα, κυπαρίσσια και άλλα δέντρα και θάμνους. Τα μεγάλα σε μέγεθος λευκά λουλούδια της, ευωδιάζουν άρωμα κανέλας και προσελκύουν μεγάλο αριθμό εντόμων. Έχει πολυσχιδή θαλερά φύλλα που δίνουν στο φυτό μεγάλη αισθητική αξία.

Πριν δύο χρόνια οι παιώνιες στάθηκαν αφορμή να αισθανθώ μεγάλη ντροπή που είμαι Ροδίτης. Ντράπηκα για του συμπολίτες μου αλλά κυρίως για τις αρμόδιες αρχές που είναι επιτετραμμένες με την προστασία του φυσικού μας πλούτου.
Κατά τη διάρκεια οργανωμένης εκδρομής* τριάντα πέντε μελλών της οργάνωσης Mediterranean Garden Society (μεταξύ αυτών αρκετοί ειδικοί επιστήμονες) έπρεπε να τους υποδείξω βιότοπους με παιώνιες, αφού αυτός ήτανε ένας από τους βασικούς λόγους της επίσκεψής τους στο νησί. Παρά τις αγωνιώδεις μου προσπάθειες να εντοπίσω φυτά σε άνθηση αυτό δεν κατέστη δυνατό. Παντού υπήρχαν κομμένα φυτά (σχεδόν σύρριζα) και πουθενά λουλούδια. Τελικά βρέθηκε ένα μόνο φυτό με ένα άνθος και έτσι έσωσα τα προσχήματα. Οι ερωτήσεις των ξένων περιηγητών έπεφταν βροχή. Γιατί? Ποιος? Τι κάνουν γι’ αυτό οι αρμόδιοι?
Τους «έδωσα» όλους (όπως ο Μάκης) και ξαλάφρωσα!
«Κάρφωσα» τους αρμόδιους που ως συνήθως δεν έχουν πάρει κανένα μέτρο για την προστασία αυτού του σπάνιου και ενδημικού φυτού.
«Κάρφωσα» το Δήμο Καμείρου που με την έναρξη της λειτουργίας του ξενοδοχείου «Έλαφος» στον Πρ. Ηλία προσέλκυσε πολλαπλάσιους επισκέπτες χωρίς παράλληλα να φροντίσει για τη δημιουργία ενός κέντρου πληροφόρησης για τα σπάνια και ενδημικά φυτά του βουνού.
Τέλος «κάρφωσα» και τους συμπολίτες μου για τη ληστρική τους συμπεριφορά που προτιμούν τις παιώνιες στα βάζα τους παρά στη φύση.
Αν αυτή η πρακτική συνεχιστεί όπως τα προηγούμενα χρόνια, σύντομα η παιώνια της Ρόδου θα κινδυνέψει με εξαφάνιση αφού δεν θα μπορεί πλέον να αναπαραχθεί. Τα ήδη υπάρχοντα ριζώματα θα γεράσουν και θα χαθούν χωρίς να αφήσουν γενετικό υλικό για την αναπαραγωγή τους.

Ελπίζω η πατρίδα να μου συγχωρέσει την προδοσία. Οι παιώνιες είναι σίγουρο πως ναι!

*Οργανωτής της εκδρομής ήτανε ο Γιώργος Σφήκας. Γνωστός Έλληνας βοτανολόγος με μεγάλο ερευνητικό και συγγραφικό έργο για το οποίο βραβεύθηκε από την Ελληνική Ακαδημία Επιστημών.

Οι φωτογραφίες είναι πνευματική ιδιοκτησία του γράφοντος και απαγορεύεται η χρήση τους χωρίς τη γραπτή άδειά του.

Η ανθέμιδα της Ρόδου.

Όσο περισσότερο μελετάς τη φύση τόσο περισσότερο σε εκπλήσσει με την εφευρετικότητα της. Ένα καλό παράδειγμα είναι η μικρή Anthemis rhodensis (ροδίτικη ανθέμιδα). Για να επιβιώσει από τον ανταγωνισμό των άλλων φυτών επέλεξε (προσαρμόστηκε μέσω της εξέλιξης) να φυτρώνει σ' ένα τύπο εδάφους, φτωχού σε θρεπτικά συστατικά που τα περισσότερα φυτά το αποφεύγουν. Τα εδάφη αυτά στη γεωλογία ονομάζονται υπερβασικά (ultramafic) και περιέχουν μεγάλες ποσότητες πυριτίου, σιδήρου και μαγνησίου. Τέτοια εδάφη βρίσκονται κυρίως στην κεντρική Ρόδο.
Η ανθέμιδα λοιπόν είναι ένα φυτό ενδημικό της Ρόδου* που ανήκει στη οικογένεια της μαργαρίτας και του χαμομηλιού. Έχει χαμηλό ύψος και παίρνει ημισφαιρικό σχήμα. Τα φύλλα της είναι γλαυκοπράσινα και στη κορυφή του κάθε βλαστού παράγει ένα κίτρινο κεφάλι με πολλά ανθάκια.

Λόγω της σπανιότητας και της πολύ περιορισμένης εξάπλωσής της πρέπει να προστατευτεί αυστηρά.
Αν νομίζατε ότι έχει παρθεί έστω και ένα μέτρο προς αυτή την κατεύθυνση, τώρα μπορείτε να ξυπνήσετε:-)

*Ενδημικό της Ρόδου, αυτοφύεται δηλαδή μόνο στη Ρόδο

Οι φωτογραφίες είναι πνευματική ιδιοκτησία του γράφοντος και απαγορεύεται η χρήση τους χωρίς τη γραπτή άδειά του.

Τι χρώμα έχει η πατρίδα μας?

Σμαραγδί και Γαλάζιο! Φορές φορές όμως και πορτοκαλί και κόκκινο...
Όποτε ο δρόμος σας βγάλει προς τη Μονόλιθο, μην παραλείψετε να περάσετε απ΄το επιβλητικό της κάστρο. Αγναντέψτε το Αιγαίο, δείτε τα βουνά της αδερφής Κάρπαθος και χαθείτε στο σμαραγδί του δάσους. Ακολουθήστε τους αργούς ρυθμούς της φύσης και περιμένετε μέχρι ο ήλιος να βουτήξει στον ορίζοντα βάφοντας την εικόνα με τα πιο ζεστά χρώματα που μπορούν να ειδωθούν απ' ανθρώπου μάτια.
Ναι, είναι το ίδιο ηλιοβασίλεμα με το περίφημο της Θήρας. Μόνο λίγα μίλια ανατολικότερα, λίγα λεπτά νωρίτερα...

Οι φωτογραφίες είναι πνευματική ιδιοκτησία του γράφοντος και απαγορεύεται η χρήση τους χωρίς τη γραπτή άδειά του.

Πάρτε τα Βουνά!

Πάντα μου έκαναν εντύπωση οι ¨καραβιές" των Ροδιτών που κάθε Κυριακή επιβιβάζονται στ' αυτοκίνητά τους και ως στίφη κατακλύζουν τις ταβέρνες των ορεινών χωριών του νησιού. Τι το περίεργο υπάρχει σ' αυτό θα αναρωτηθείτε. Οι άνθρωποι της πόλης έχουν ανάγκη την επαφή με τη φύση γι' αυτό κατακλύζουν την ύπαιθρο. Θέλουν να πάρουν καθαρό αέρα, να απολαύσουν τη φύση, να περπατήσουν, να μαζέψουν χόρτα, να ξαπλώσουν στο γρασίδι. Να κάνουν τέλος πάντων τα πράγματα που η ζωή στη πόλη δεν τους επιτρέπει.
Αμ, δε! Μπαίνουν στα αυτοκίνητά τους, φτάνουν στο χωριό, παρκάρουν ακριβώς έξω απ' την ταβέρνα, τρώνε τον περίδρομο, ξαναμπαίνουν στο αυτοκίνητο και πίσω στο σπίτι. Ίσως όλα αυτά ακούγονται υπερβολικά αλλά πιστέψτε με έχουν μεγάλη δόση αλήθειας. Η πλειοψηφία των εκδρομέων της Κυριακής έχει αυτή τη συμπεριφορά.

Η Ρόδος διαθέτει μια υπέροχη ύπαιθρο. Βουνά, δάση, ποτάμια, φαράγγια ακόμα και λίμνες. Υπάρχουν άπειρες ορειβατικές-πεζοπορικές διαδρομές, άλλες είναι εύκολες και άλλες λιγότερο εύκολες (δύσκολες δεν υπάρχουν). Ο καιρός είναι θαυμάσιος με τη θερμοκρασία να πέφτει κάτω από τους 10 βαθμούς πολύ σπάνια και ο ήλιος είναι σχεδόν πάντα παρόν.
Ιδανικότερες συνθήκες δύσκολα θα μπορούσε να συναντήσει κανείς. Τι κάθεστε λοιπόν αγαπητοί συμπολίτες? Φορέστε τα ειδικά σας παπούτσια (όχι γόβες παρακαλώ κυρίες μου) και εξορμήστε. Πάρτε τα βουνά. Είναι Α Ν Α Ζ Ω Ο Γ Ο Ν Η Τ Ι Κ Ο!

Στη φωτογραφία η παρέα μου σε μια πεζοπορία στον Πρ. Ηλία. Στον μέσον ο κύριος Σταύρος ο οποίος πρόθυμα θα σας ξεναγήσει στα μονοπάτια του βουνού.
Φεβρουάριος 2007

Οι φωτογραφίες είναι πνευματική ιδιοκτησία του γράφοντος και απαγορεύεται η χρήση τους χωρίς τη γραπτή άδειά του.

Η Ζητιά

Ανάμεσα στα αυτοφυή δέντρα της Ρόδου το είδος Liquidambar orientalis, η Ζητιά όπως τη λένε οι Ροδίτες, κατέχει ιδιαίτερη θέση. Η παγκόσμια κατανομή του περιορίζεται στη Ρόδο και σε δύο μόνο νομούς της ΝΔ Μικράς Ασίας. Συνήθως φυτρώνει σε ποτάμια και ρεματιές που έχουν συνεχή ροή καθ' όλη τη διάρκεια του χρόνου. Τα φύλλα της Ζητιάς μοιάζουν μ' αυτά του πλάτανου γι' αυτό και οι περισσότεροι συγχέουν τα δύο είδη. Στην πραγματικότητα ανήκουν σε δύο διαφορετικές οικογένειες αρκετά απομακρυσμένες μεταξύ τους. Είναι φυλλοβόλο δέντρο και το φθινόπωρο τα φύλλα του παίρνουν ένα όμορφο πορτοκαλοκίτρινο χρώμα. Οι μεγαλύτεροι πληθυσμοί του υπάρχουν στη γνωστή κοιλάδα με τις πεταλούδες αλλά υπάρχει και σε αρκετά άλλα σημεία του νησιού, κυρίως στον άνω ρου του ποταμού Γαϊδουρά.
Κατά το παρελθόν έγινε μια ημιτελής προσπάθεια για την καλλιέργεια του από τον Οργανισμό Περιβάλλοντος του Δήμου Ροδίων που όμως σταμάτησε αδικαιολόγητα.
Είναι ένα πανέμορφο δέντρο που θα μπορούσε να στολίζει τα πάρκα και τους κήπους του νησιού. Μήπως έφτασε η ώρα να ξεκινήσει πάλι μια ποιο οργανωμένη προσπάθεια?

Κεντρική Ρόδος, Απρίλιος 2007

Οι φωτογραφίες είναι πνευματική ιδιοκτησία του γράφοντος και απαγορεύεται η χρήση τους χωρίς τη γραπτή άδειά του.

Ένα κοχύλι για κρεββάτι

Ένα κοχύλι για κρεββάτι επέλεξε αυτό το ζευγάρι πεταλούδων του γένους Cyaniris, ένα από τα πενήντα περίπου είδη πεταλούδων που υπάρχουν στη Ρόδο. Οι πεταλούδες είναι ένα αντικείμενο με το οποίο δεν έχω ασχοληθεί ακόμη με όση ένταση θα ήθελα. Θα το κάνω όμως σύντομα. (to be continued)

Οι φωτογραφίες είναι πνευματική ιδιοκτησία του γράφοντος και απαγορεύεται η χρήση τους χωρίς τη γραπτή άδειά του.

Μια πολύ μοναχική ορχιδέα.

Υπάρχει μια μοναχική ορχιδέα του είδους Cephalanthera longifolia (κεφαλάνθηρο το μακρόφυλλο) που φυτρώνει μόνη, μα εντελώς μόνη, σε κάποια πλαγιά του Ατταβύρου. Παρ' όλες τις σχεδόν εικοσάχρονες έρευνες μου αλλά και όλων των άλλων (ξένων) ερευνητών, μόνο ένα άτομο αυτού του είδους έχει βρεθεί σ' ολόκληρο το νησί. Επιμένει να φυτρώνει κάθε χρόνο κάτω από τη βαθιά σκιά ενός ωρίμου δάσους κυπαρισσιών και πεύκων. Υπάρχουν άραγε κάπου στο νησί μία ή περισσότερες αδερφές της? Ίσως ναι ίσως και όχι. Θα καταφέρει να επιβιώσει και να πολλαπλασιαστεί? Ίσως ναι ίσως όχι!
Έχω την τιμή και τη χαρά να σας τη γνωρίσω. Χαρείτε με την ομορφιά της.

Περισσότερα για τις αυτοφυείς ορχιδέες της Ρόδου στο βιβλίο μου το οποίο ελπίζω να κυκλοφορήσει εφέτος το φθινόπωρο.

Οι φωτογραφίες είναι πνευματική ιδιοκτησία του γράφοντος και απαγορεύεται η χρήση τους χωρίς τη γραπτή άδειά του.

Πόσο μ' αρέσουν τα κούμαρα!!!

Η κουμαριά Arbutus unedo είναι ένας από τους ομορφότερους θάμνους της ελληνικής χλωρίδας. Μπορεί να φτάσει τα πέντε μέτρα ύψος και τη συναντούμε στους μεσoγειακούς θαμνώνες (Maquis) και στα αραιά πευκοδάση. Οι πορτοκαλοκόκκινοι καρποί της είναι μια πολύτιμη πηγή τροφής για την πτηνοπανίδα τους δύσκολους χειμωνιάτικους μήνες. Επίσης οι ωραιότατες πεταλούδες Charaxes jasius γεννούν τ' αυγά τους αποκλειστικά πάνω στα φύλλα της κουμαριάς. Πέρα όμως από το σημαντικό ρόλο που παίζει στο οικοσύστημα του νησιού, η κουμαριά είναι και ένας εξαιρετικά διακοσμητικός θάμνος που διατηρεί όλο το χρόνο είτε τα άνθη είτε τους καρπούς της σε μια συνεχή εναλλαγή. Σχετικά μ' αυτό υπάρχει μια παλιά ροδίτικη λαϊκή ρήση που λέει "όταν ξενεμίσει η κουμαριά" και αναφέρετε σε μία πράξη που δεν θα πραγματοποιηθεί ποτέ.
Είναι απορίας άξιο -όπως πολλά πράγματα σ' αυτό τον τόπο- πως δεν φυτεύονται κουμαριές στους σύγχρονους πανάκριβους κήπους. Θα πρόσφερε οπτική και γευστική απόλαυση αλλά κυρίως θα ήτανε πόλος έλξης για πουλιά και πεταλούδες. Ίσως θα πρέπει να γίνει μόδα πρώτα στην Ιταλία (όπως έγινε με τα ελαιόδεντρα) και κατόπιν να προχωρήσουμε στην καθιερωμένη μίμηση.

Ξέρετε που υπάρχουν τα πιο νόστιμα και ζουμερά κούμαρα? Εγώ το γνωρίζω αλλά δεν το ομολογώ.

Νότια Ρόδος Οκτώβριος 2007

Οι φωτογραφίες είναι πνευματική ιδιοκτησία του γράφοντος και απαγορεύεται η χρήση τους χωρίς τη γραπτή άδειά του.